Jaka gitara na początek?

Nie wiesz, jaka gitara na początek będzie dla Ciebie najlepsza i boisz się nietrafionego zakupu? W tym poradniku krok po kroku przeprowadzę Cię przez wybór pierwszego instrumentu. Dzięki temu łatwiej dopasujesz gitarę do swojego wieku, gustu muzycznego i budżetu.

Od czego zacząć wybór pierwszej gitary?

Na początku warto zadać sobie kilka prostych pytań. Brzmi banalnie, ale to od nich zależy, czy instrument będzie Cię motywował, czy zniechęci po tygodniu. Pierwsza gitara powinna zachęcać do nauki, a nie utrudniać każdy akord.

Zapytaj więc sam siebie, jaki repertuar chcesz grać i gdzie najczęściej widzisz siebie z gitarą. Czy myślisz o ognisku, domowym muzykowaniu, a może o scenie i rockowym zespole? Inaczej wybierze nastolatek zakochany w metalu, a inaczej dziecko, które ma zacząć szkołę muzyczną. Do tego dochodzą kwestie bardzo przyziemne: rozmiar dłoni, wzrost, wytrzymałość palców i oczywiście budżet.

Jakie pytania warto sobie zadać?

Im lepiej określisz swoje potrzeby przed zakupem, tym mniejsze ryzyko, że instrument wyląduje w szafie. Warto przeanalizować kilka obszarów, które mocno wpływają na komfort nauki.

Przy podejmowaniu decyzji pomocne będzie krótkie „interview” z samym sobą. Odpowiedzi nie muszą być bardzo precyzyjne, ale dobrze, by wyznaczały kierunek poszukiwań. Dzięki temu od razu zawęzisz wybór do kilku logicznych opcji zamiast błądzić po setkach modeli.

Najważniejsze kwestie to:

• wiek i wzrost osoby, która będzie grać,
• ulubiony gatunek muzyki i wymarzone brzmienie,
• czy gitara ma służyć do akompaniamentu pod śpiew, czy do grania w zespole,
• czy zależy Ci na cichszej grze w domu, czy na mocnym, nośnym dźwięku,
• budżet, w jakim realnie chcesz się zmieścić.

Już sama odpowiedź na te punkty podpowie, czy lepiej sprawdzi się gitara klasyczna, akustyczna, czy może od razu gitara elektryczna.

Gitara klasyczna – dla kogo to dobry start?

Gitara klasyczna to dla wielu osób pierwszy kontakt z tym instrumentem. Ma struny nylonowe, które są miększe niż metalowe, więc na starcie mniej męczą opuszki. To szczególnie ważne u dzieci oraz osób o bardzo wrażliwych dłoniach.

Jej korpus jest średniej wielkości, a gryf szeroki. Dzięki temu łatwiej złapać czysty dźwięk, bo struny są dalej od siebie i palce nie dotykają przypadkowo sąsiednich strun. Z tego powodu gitary klasyczne często poleca się dzieciom oraz osobom zaczynającym naukę akordów.

Charakterystyka gitary klasycznej

Typowa gitara klasyczna ma kilka cech, które odróżniają ją od akustycznej czy elektrycznej. Warto je znać, żeby nie pomylić rodzajów instrumentu przy zakupie, szczególnie w sklepach internetowych.

Korpus gitary klasycznej dostępny jest w różnych rozmiarach: 1/4, 1/2, 3/4, 7/8 i pełny 4/4. Mniejsze wersje przeznaczone są dla dzieci o niższym wzroście, a pełny rozmiar wybierają nastolatki i dorośli. Gryf jest szeroki, główka ma charakterystyczne dwa podłużne otwory, przez które przechodzą kołki do nawijania strun. Struny są nylonowe, wiązane na mostku, co daje ciepłe, miękkie brzmienie kojarzone z muzyką klasyczną czy flamenco.

W większości klasyków nie znajdziesz pręta regulacyjnego w gryfie, bo naciąg nylonowych strun jest stosunkowo mały. W dobrze wykonanym instrumencie gryf przez lata pozostaje stabilny. Bardzo ważna zasada, której nie wolno łamać: na gitarę klasyczną nie zakładamy metalowych strun, bo może to trwale uszkodzić instrument.

Jak dobrać rozmiar gitary klasycznej?

Rozmiar ma ogromne znaczenie, szczególnie przy młodszych dzieciach. Zbyt duża gitara utrudni przyjęcie prawidłowej pozycji, a za mała będzie niewygodna w dłuższej perspektywie. Sprzęt powinien „siadać” naturalnie na kolanie i nie zmuszać do dziwnych wygibasów.

Orientacyjne zakresy rozmiarów są proste do zapamiętania. Małe dzieci sięgają po gitary 1/4 lub 1/2, starsze dzieci i młodsza młodzież zwykle dobrze czują się na rozmiarze 3/4, a nastolatki i dorośli korzystają z gitary 7/8 lub 4/4. Wzrost jest tutaj równie ważny jak wiek, bo dwie osoby w tym samym wieku mogą różnić się sylwetką nawet o kilkanaście centymetrów.

Gdy wahasz się między dwoma rozmiarami, lepiej przy pierwszej gitarze wybrać tę minimalnie mniejszą. Łatwiej wtedy złapać wygodne pozycje, co dla początkujących ma bardzo duże znaczenie.

Czy gitara klasyczna jest zawsze najlepsza dla początkujących?

Od lat krąży przekonanie, że „na początek tylko klasyk”. Wzięło się to z czasów, gdy wiele tanich gitar akustycznych miało kiepskie ustawienie, twarde metalowe struny i bardzo wysoką akcję nad progami. Zmiana na nylon faktycznie wtedy ratowała sytuację.

Dziś ten mit bywa mylący. Współczesne gitary akustyczne w rozsądnej cenie często mają wygodne gryfy i dobrze ustawione struny. Szeroki gryf klasyka też nie każdemu leży. Osoba o drobnych dłoniach może czuć się na nim „rozjechana”, podczas gdy na węższym gryfie akustyka poczuje większą kontrolę nad akordami.

Najlepsza gitara na początek to ta, na której naprawdę chcesz grać i która fizycznie dobrze leży w dłoniach.

Gitara akustyczna – kiedy sprawdzi się lepiej niż klasyczna?

Gitara akustyczna to tak zwana „pudłówka” ze strunami metalowymi. Jest głośniejsza i bardziej nośna niż klasyk, ma jaśniejsze, bardziej metaliczne brzmienie. Świetnie sprawdza się przy akompaniamencie do śpiewu, w piosenkach ogniskowych, popowych, folkowych czy rockowych w wersji „unplugged”.

W przeciwieństwie do klasyka, gryf akustyka jest wyraźnie węższy. Dla wielu osób to duże ułatwienie przy chwytaniu akordów barowych i szybkich zmian pozycji. Jednocześnie metalowe struny mogą na starcie powodować większy ból opuszków, zwłaszcza u dzieci.

Najważniejsze cechy gitary akustycznej

Akustyk ma zwykle duży korpus z okrągłym otworem rezonansowym pośrodku płyty wierzchniej. Występują różne kształty pudła: od mniejszych (parlor, grand auditorium) po duże i głośne (dreadnought, jumbo). Gryf jest wąski, w środku znajduje się pręt regulacyjny, który pozwala ustawić odpowiednie wygięcie.

Struny są metalowe i mocowane w mostku za pomocą kołeczków. Ich grubość ma ogromny wpływ na komfort i brzmienie. Cieńszy komplet łatwiej się dociska, ale daje nieco słabszy, lżejszy dźwięk. Grubsze zestawy wymagają silniejszej dłoni, ale odwdzięczają się pełnym, mocnym brzmieniem. Na początek lepiej wybrać cieńsze struny i ewentualnie z czasem przechodzić w górę.

Jak dobrać kształt pudła akustycznego?

Wybór kształtu pudła ma duży wpływ na wygodę gry. Osoba o drobnej posturze może mieć spory problem z objęciem dużego dreadnoughta, gdy siedzi, gitarę będzie „pchało” w górę, co męczy kręgosłup.

Dlatego trzeba spojrzeć nie tylko na wygląd, ale i na ergonomię. Niższe osoby zwykle lepiej czują się na mniejszych pudłach typu parlor lub grand auditorium. Wysokie osoby bez trudu ogarną duże pudło, ale i tak warto „przymierzyć” kilka rozmiarów na żywo przed ostateczną decyzją.

Na co uważać przy wymianie strun i regulacji?

Metalowe struny generują spory naciąg. Zmiana grubości zestawu często wymaga drobnej korekty pręta w gryfie. Dobrze ustawiony instrument gra wygodnie i stroi po całej podstrunnicy, zły ustawienie potrafi skutecznie zabić radość z gry.

Jeśli dopiero zaczynasz, regulację gryfu lepiej zlecić doświadczonemu gitarzyście lub lutnikowi. Kosztuje to zwykle kilkadziesiąt złotych, a chroni przed uszkodzeniem instrumentu. Z czasem możesz nauczyć się drobnych regulacji, ale początki warto oprzeć na czyimś doświadczeniu.

Czy można zacząć naukę od gitary elektrycznej?

Można – i dla wielu osób to będzie najlepsze wyjście. Jeśli od lat słuchasz rocka, metalu, bluesa czy funku i marzysz o riffach ze swojego ulubionego albumu, gitara elektryczna może okazać się jedynym instrumentem, który Cię naprawdę zmotywuje.

Mit o konieczności zaczynania od „pudłówki” często zniechęca tych, których nie interesują ballady przy ognisku. Gdy Twoim celem są przestery, efekty, szybkie solówki i gra z zespołem, szkoda czasu na zmuszanie się do czegoś innego. Ważne, byś miał świadomość, że elektryk wymaga dodatkowego sprzętu i nie brzmi sam z siebie tak głośno jak akustyk.

Co trzeba wiedzieć o gitarze elektrycznej na start?

Gitara elektryczna ma solidny, często cieńszy korpus bez dużego pudła rezonansowego. Sygnał powstaje głównie w przetwornikach elektromagnetycznych i dopiero po przejściu przez wzmacniacz nabiera charakteru. Rodzaj przetworników, ustawienia we wzmacniaczu i ewentualne efekty kształtują końcowe brzmienie.

Na starcie najlepiej szukać modelu ze stałym mostkiem lub prostym tremolo. Zaawansowane systemy typu Floyd Rose, choć kuszące wizualnie, bywają trudne w obsłudze dla początkujących. Bez doświadczenia wymiana strun i strojenie na takim mostku potrafią doprowadzić do frustracji.

Jakie typy gitar elektrycznych są najpopularniejsze?

Rynek gitar elektrycznych jest ogromny. Wśród najczęściej spotykanych kształtów znajdziesz takie modele jak Stratocaster, Telecaster, Les Paul, SG czy różne wersje superstratów nastawionych na cięższe granie. Każdy z nich ma swoją ergonomię, rozstaw przetworników i charakter brzmieniowy.

Przy wyborze pierwszej „elektry” warto skupić się na wygodzie gry i stabilności stroju. Kształt korpusu powinien pozwalać wygodnie oprzeć instrument, a gryf nie może być ani zbyt gruby, ani zbyt wąski dla Twojej dłoni. Kolor czy dokładne odwzorowanie ulubionego idola są drugorzędne wobec podstawowej wygody.

Brzmienie, wygoda, budżet – co jest najważniejsze?

W praktyce o tym, czy zostaniesz przy gitarze na dłużej, decydują trzy rzeczy: jak instrument brzmi, jak leży w dłoniach i ile realnie kosztuje. Można kupić świetny sprzęt za rozsądne pieniądze, ale można też trafić na ładnie wyglądającą „deskę”, na której nie da się grać.

Brzmienie jest bardzo osobiste. Jeśli dźwięk instrumentu Cię nie rusza, motywacja szybko spadnie. Warto posłuchać, jak brzmi różnica między ciepłą gitarą klasyczną, ostrzejszą akustyczną a elektrykiem z delikatnym przesterem. W tym celu najlepiej odwiedzić sklep lub pooglądać nagrania konkretnych modeli z dobrym dźwiękiem.

Jak ocenić wygodę gitary?

Nawet najlepsze parametry techniczne nie zastąpią chwili, gdy siadasz z gitarą na kolanach. Instrument nie powinien wymuszać gwałtownego pochylania się, napinania barków czy nadmiernego wykręcania nadgarstków. Palce mają swobodnie dosięgać do strun, a docisk akordów nie może wymagać nadludzkiej siły.

Jeśli masz możliwość, przed zakupem wypróbuj kilka gitar. Okaże się, że dwie pozornie podobne sztuki różnią się od siebie wagą, balansem i kształtem gryfu. Te niuanse w dłuższej perspektywie potrafią bardzo pomóc albo przeszkadzać w nauce.

Jaki budżet przeznaczyć na pierwszą gitarę?

Na start wcale nie trzeba inwestować w bardzo drogi instrument. W przedziale do ok. 600–1000 zł można znaleźć solidne gitary do nauki, którymi spokojnie da się grać przez kilka lat. Ważniejsze jest, by były poprawnie wykonane, dobrze ustawione i pozbawione poważnych wad konstrukcyjnych.

Trzeba jednak uważać na „promocje” w marketach lub bardzo tanie zestawy niewiadomego pochodzenia. Zdarza się, że takie gitary są źle zrobione, nie stroją i mają tak wysokie struny, że nauka staje się męką. Tani używany instrument bywa dobrą opcją, ale tylko wtedy, gdy ktoś doświadczony obejrzy go pod kątem ukrytych wad – skręconego gryfu, popękanego korpusu czy rozklejających się łączeń.

Jak zadbać o gitarę od pierwszego dnia?

Dobrze dobrana gitara odwdzięczy się latami gry, ale wymaga podstawowej opieki. Drewno reaguje na wilgotność i temperaturę, a nieprawidłowe przechowywanie potrafi zniszczyć nawet świetny instrument. To szczególnie ważne w mieszkaniach z mocno grzejącymi kaloryferami.

Najlepiej, gdy gitara ma swój pokrowiec albo futerał, w którym nie złapie przypadkowych uderzeń. Instrument nie powinien stać tuż obok źródeł ciepła i nie może być narażony na gwałtowne zmiany temperatury. Zimą lepiej dać gitarze chwilę na „aklimatyzację” po przyniesieniu z mrozu, zanim otworzysz futerał.

Jakie akcesoria przydają się początkującemu?

Do samej gitary dobrze jest od razu dobrać kilka drobiazgów, które ułatwią start. Nie chodzi tu o gadżety, tylko o proste narzędzia przydatne na co dzień:

• stroik elektroniczny (klipsowy lub aplikacja z zewnętrznym mikrofonem),
• zapasowe struny w tym samym rozmiarze, co fabryczne,
• pokrowiec lub futerał do transportu i przechowywania,
• kilka kostek, jeśli planujesz grę na akustyku lub elektryku,
• pasek, gdy zamierzasz grać na stojąco,
• prostą ściereczkę do przecierania strun po grze.

Na gitarze klasycznej najczęściej gra się palcami, więc kostki nie są konieczne, choć okazjonalne użycie nie jest żadnym „grzechem”. Na akustyku i elektryku kostka szybko stanie się Twoim podstawowym narzędziem, szczególnie przy graniu rytmicznym.

Dobrze ustawiona, zadbana gitara wcale nie musi być droga – ważne, żeby stroiła, była wygodna i brzmiała tak, że aż chce się do niej wracać.

Gdy połączysz odpowiedni rodzaj gitary z wygodnym rozmiarem, brzmieniem, które Cię inspiruje, i sensownym budżetem, zrobisz najważniejszy krok w swojej gitarowej przygodzie. Reszta przyjdzie z czasem wraz z ćwiczeniem i kolejnymi utworami, które zagrasz z uśmiechem.